Alkol Politikaları

Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre, dünyada yaklaşık 2 milyar kişi alkollü içki tüketmektedir. Bunların yaklaşık 76,3 milyon alkol bağımlılığı olduğu düşünülmektedir. Kayıt dışı tüketim ise toplam alkol tüketiminin %25’ine tekabül etmektedir. Alkol kullanımına bağlı olarak yılda 3,3 milyon kişi hayatını kaybetmektedir. Alkol tüketimi 60’dan fazla hastalığın risk faktörleri arasındadır. Birçok ülkede alkolün zararlarını azaltmak ve tüketimini kontrol altına almak için çeşitli stratejiler uygulanmaktadır.

Geniş anlamıyla alkol politikası, alkollü içecek pazarının, alkol tüketim seviyesinin ve biçimlerinin ve alkol kullanımına bağlı sorunların sıklığının ölçülmesini, değerlendirilmesini ve bu çerçevede uygulanması gereken politikaların ana çerçevesini kapsamaktadır. Alkol politikası, alkollü içeceklerin üretiminin, dağıtımının ve pazarlanmasının kontrol altında tutulması, içme paternlerinin ve alkol kullanımına bağlı sorunların oranının saptanması ve alkol kullanımına bağlı sorunların tedavisi ve diğer müdahaleler gibi sosyal içerikli çözümler üretilmesidir.

Alkol politikalarına alkollü içkilere fiziki erişimin kısıtlanması, alkolün vergilendirilmesi, yaş kısıtlamalarının uygulanması, alkol eğitimi ve medya bilgi kampanyaları gerçekleştirilmesi, alkollü araç kullanma hakkında yaptırımların genişletilmesi gibi uygulamalar dâhil edilebilir.

Alkol politikaları 3 temel başlık altında ele alınabilir.

Alkollü İçkilere Fiziki Erişimi Düzenleme

Alkol, bağımlılık yapıcı ve zararlı bir madde olması sebebiyle diğer ticari ürünlerden ayrılır. Bu nedenle erişimin diğer ticari ürünler kadar kolay olmaması gerekir. Alkollü içkilere erişimi düzenleme satış yerlerine, satış saatlerine, yaşa vb. ilişkin çeşitli önlemleri kapsamaktadır.

Yapılan araştırmalar, satış gün ve saatleri ile alkol satış yeri sayılarını azaltma gibi uygulamaların alkol kullanımını ve alkole bağlı sorunları azalttığını göstermiştir. Yasal minimum satın alma yaşının yükseltilmesiyle ilgili yasaların çıkarılması alkol satışlarını ve genç yaşta alkol kullananlarla ilgili problemleri azaltmıştır. Küçüklere satış yapan veya diğer kısıtlamaları önemsemeyen alkol satıcılarıyla ilgili düzenlemelerin de etkin olduğu görülmektedir. Dünyada bununla ilgili birçok uygulama vardır. Aşağıda bazı örnekler sunulmuştur:

italya-bayragi

İtalya

Alkollü içkilerin hastane yakınlarında, okul ve huzurevleri civarında satışı yasaklanmıştır.

ispanya bayrağı

İspanya

Eğitim merkezleri, spor merkezleri, yerel gençlik kulüpleri ve sağlık hizmetlerinin verildiği binalarda alkollü içki sunumuna ilişkin çeşitli kısıtlamalar mevcuttur.

fransa_buyuk

Fransa

Birçok kentte saat 2100’den saat 05.00’e kadar sokakta alkol tüketimi, Eyfel kulesinin arkasındaki Champs-de-Mars alanında ve Saint-Martin kanalı etrafında alkol tüketimi, Dijon ve Toulouse, Langres ve Quimper kentlerinde gece alkol tüketimi yasaklanmıştır. Yasak saat 15.00 ila saat 03.00 arasında uygulanmaktadır. Alkollü içkilerin hastane yakınlarında, okul, endüstriyel alanlar ve huzurevleri civarında da satışı yasaklanmıştır.

rusya_bayrak_300

Rusya

Alkole bağlı ölüm oranları artınca radikal kararlar alınarak saat 22.00’den sabah 07.00’ye kadar marketlerde içki satışı ve kamuya ait alanlarda içki içme yasağı getirilmiştir.

amerika

ABD

Pazar günleri içki satışı kesinlikle yasaklanmıştır.

tayland

Tayland

Okulların 300 m mesafesin de alkol satışı yasaklanmıştır.

letonya_buyuk

Letonya

Eğitim ve sağlık kurumlarında ve akşam 10.00’dan sabah 8.00’e kadar otomatik satış makinelerinde perakende içki satışları yasaktır.

çek

Çek Cumhuriyeti

İçinde %20 alkol bulunan likörlerin satılması yasaklanmıştır.

norvec-bayragi

Norveç

18 yaşından küçüklere alkol satışı yasaklanmıştır.

isveç

İsveç

Kamusal alanlarda içki tüketilmesi yasaklanmıştır.

denmark-flag

Danimarka

Danimarka’da 16 yaşından küçüklere alkol satışı yasaktır.

Fiyatlandırma ve Vergilendirme

Yapılan araştırmalar, alkol fiyatlarının alkol tüketim seviyesi üzerinde etkisi olduğunu göstermiştir. Alkollü içki fiyatları düştüğünde tüketicilerinin içme sıklıklarının arttığı, tersinde ise düştüğü tespit edilmiştir. Öte yandan, iktisadi çalışmalar alkollü içkilerin fiyat ve vergilerinin yükseltilmesinin alkole bağlı sorunların düşmesiyle doğrudan bağlantılı olduğunu göstermiştir.

Alkol tüketimindeki fiyat değişikliklerinin etkisi, Avustralya, Yeni Zelanda, Avrupa ve Kuzey Amerika’da yoğun bir şekilde araştırılmaktadır. Alkollü içki fiyatları yükseldiğinde tüketimin azaldığı, fiyatlar düştüğünde ise tüketimin arttığına dair güçlü bulgular elde edilmiştir. Dolayısıyla fiyatı arttırma ve vergilendirme, alkol tüketimini ve buna bağlı zararları azaltmada etkili bir halk sağlığı aracı olarak görülmektedir.

Alkollü içkiler üzerindeki vergilerin, mümkün mertebe etkili, maliyet etkinliği olan, uygulanması kolay ve devlet gelirlerini artıran ve hem tüketimi hem de alkolden kaynaklanan zararları azaltacak olası tedbirler arasında üst sıralarda yer alması gerekmektedir.

Avrupa Birliği üyesi ülkelerde alkollü içki fiyatları vergiler yoluyla % 10 artırılırsa, bir sonraki yıl 9000’den fazla ölüm önlenecek ve yaklaşık 13 milyar Euro ek tüketim vergisi geliri elde edilecektir.

Reklam Yasakları

Alkol piyasası küresel bir endüstridir. Alkol markaları televizyon, radyo, gazete ve dergiler, satış noktaları ve internet yoluyla ilan edilir. Sürekli tekrarlanan alkol reklamlarına maruz kalma, içme öncesi tutumları kişilere telkin eder ve ağır içicilik olasılığını artırır. Alkol reklamları küçüklere yasal satın alma yaşlarına erişmeden içme alışkanlıklarına yatkınlık kazandırır. Reklamlar içme algısını pozitif yönde çekici ve nispeten risksiz olarak özendirir ve bu algıyı güçlendirir.

Alkol endüstrisi özellikle gençleri hedef alarak pazarlama yapmaktadır. Alkol reklamları ve filmlerdeki alkol sahnelerinin alkol kullanım oranını arttırdığı araştırmalarla kanıtlanmıştır. Bu sahneler özellikle çocuk ve gençleri alkol kullanmaya teşvik ederken alkol tedavisi görmüş kişilerin tekrar başlamasına sebep olabilmektedir.

Alkollü içki reklamlarının içerik ve sayı bakımından kısıtlanması muhtemel zararı azaltacaktır. Reklamların çoğunlukla gençler arasında içki içme tutumunu özendirmede belirgin bir etkisi olduğu görülmektedir. Alkollü içki reklamlarının söz konusu etkileri göze alınarak bu konuda da sınırlamalar getirilmiştir. Birçok ülkede buna örnek uygulamalar mevcuttur. Bazıları aşağıda sıralanmıştır:

irlanda

İrlanda

İrlanda’da sert alkollü içkiler için TV ve radyolarda reklam yasağı mevcuttur. Alkol reklamları spor programlarından önce gösterilemez. Aynı reklam bir kanalda bir gecede ikiden fazla yer alamaz.

avusturya

Avusturya

Televizyon ve radyolarda yüksek alkollü içki reklamlarını yasaklayan kanun hükümleri mevcuttur. Avusturya Televizyon ve Radyo Kanunu küçükleri hedef alan alkol reklamlarını yasaklamıştır. Alkol kullanımını teşvik edecek her reklam türü yasaklanmıştır.

estonya_buyuk

Estonya

Gençlere yönelik alkollü içki reklamları yasak olup küçüklere alkol satışları suç kapsamındadır.

macaristan_buyuk

Macaristan

Alkollü içki reklamlarına karşı sınırlamalar mevcuttur. Bu sınırlamalar daha çok elektronik medyada kısmi yasak olarak kendini göstermektedir.

italya-bayragi

İtalya

Çocuklara ve genç yetişkinlere yönelik programlarda (15 dakika öncesi ve sonrası) alkol reklamı yasaktır. Distile alkollü içki reklamları öğleden sonra 15.00 ve 19.00 arası yasaktır. İhlal durumunda 2.500 ila 10.000 Euro arası cezalar öngörülmektedir.

finlandiya

Finlandiya

Sert içki reklamları üzerinde tam bir düzenleyici yasak mevcuttur. Bira ve şarap reklamlarında ise kısmi yasak söz konusudur.

polonya_buyuk

Polonya

Dergilerde alkol reklamları üzerinde yasak söz konusudur. Ayrıca yaygın görsel medyada gündüz 06.00 ile akşam 20.00 arası bira reklamlarına izin verilmemektedir.

slovenya

Slovenya

25 yaşından küçük gençleri hedef alan alkol reklamları TV ve radyolarda 19.00 ila 21.30 arasında, sinemalarda da 22.00’den önce yasaktır.

amerika

ABD-Teksas Eyaleti

Hiç kimse kamuya açık sokak cadde veya karayollarında sesli bir taşıtın kullanılması yahut el ilanlarının dağıtılması vasıtasıyla alkollü içkilerin reklamını ya da satışını yapamaz.