Neden Türkiye Alkol Politikaları Platformu (TAPP) ?

Alkollü içkiler, devlet gelirleri ve kamu sağlığı ile yakın ilişkisi sebebiyle tüm dünya ülkelerinde özel düzenlemelere tabi tutulmakta ve izlenmektedir. Ülkemizde, alkollü içkilere ilişkin vergi gelirlerinin borç ödemelerine bağlı olarak Düyun-ı Umumiye idaresine devredilmesi ile başlayan alkollü içkiler piyasası düzenlemeleri, uzun süre kamu gelirleri bağlamında ele alınmıştır. Cumhuriyetin ilk yıllarında alkollü içkiler piyasasını devlet tekeli altına alma girişimleri, değişik modeller uygulanmak suretiyle şekillendirilmiş ve 1942 yılında çıkarılan 4250 sayılı İspirto ve İspirtolu İçkiler İnhisarı Kanunu ile piyasanın devlet tekeli altına alınması sağlanmıştır.

Ülkemizde alkollü içkiler piyasası, devlet tekeline alındığı 1942 yılından itibaren yaklaşık altmış yıl boyunca nispeten toplum ve devlet açısından korumacı ve güvenli bir dönem geçirmiştir. Ancak, 1980’lerde başlayan ve neo-Liberal politika olarak adlandırılan serbest politika uygulamalarının, ülkemiz alkollü içkiler piyasasına yansıması da kaçınılmaz olmuş ve 2001 yılı Ocak ayında alkol piyasasında altmış yıldır devam etmekte olan yasal devlet tekeli kaldırılmıştır. Ülkemiz alkol piyasasının yeniden yapılandırıldığı bu dönemde yasal düzenlemeler, temel halk sağlığı ilkelerini dikkate almadan hayata geçirilmiştir.

Ülkemizde alkollü içkiler piyasası, özelleştirme uygulaması sonrasında 2004 yılında tamamen serbest piyasa yapısına dönüştürülmüştür. Bu dönüşüm sonrasında piyasanın ekonomik-ticari büyüklüğü yıllık 10-12 milyar TL gibi devasa bir boyuta yaklaşmış, öte yandan bu piyasalardaki ürünler, oldukça genç bir nüfusa sahip ülkemiz açısından kamu güvenliği ve esenliği ile birey ve toplum sağlığına yıkıcı etkiler meydana getirecek boyuta doğru bir seyir haline girmiştir. Öyle ki, devlet tekelinin tamamen sona erdiği 2004 yılı başında piyasaya arz edilen ürün çeşidi 891 iken Temmuz 2011 itibariyle 7500 adede ulaşmıştır.

Sosyal devlette ekonomik düzen, piyasa ekonomisine dayanır, lakin piyasa mekanizmasının serbest işleyişinin yol açtığı riskler ve sosyal sorunlar, sosyal politikalar aracılığıyla piyasaların yeniden düzenlenmesini ya da sonuçlarının telafi edilmesini gerektirmektedir.

Devlet organlarının başta Anayasada yer alan yükümlülükler ile uluslararası yükümlülükler olmak üzere yasalarla verilen sorumluluk gereğince alkol kontrolüne yönelik olarak yapması gereken düzenlemeler ve uygulamalar ile alması gereken tedbirler noktasında devlet organlarındaki karar vericiler üzerinde etkin olmak, kanıta dayalı stratejiler üretmek, halkın alkol kontrolü konusunda bilgi ve bilinç düzeyini artırmak ve alkol kontrolü tedbirlerine yönelik gerekli kamuoyu desteğini sağlamak yönlerinden sivil toplum kuruluşlarına büyük bir sorumluluk düşmektedir.

Bu bağlamda Türkiye Alkol Politikaları Platformu (TAPP) yapısı altında birleşen kuruluşların temel amacı; ülkemizde devlet tekelinin kaldırıldığı ve tamamen serbest piyasa yapısına geçişin sağlandığı 2004 yılından itibaren ivme kazanan ve özellikle sağlık ve sosyal unsurlar (belirleyiciler) üzerinde etkili olmaya başlayan alkol sorunsalı ile etkin mücadele edilebilmesi, toplumsal iyilik halinin ve toplum ve birey sağlığının iyileştirilmesi amacıyla verilmesi gereken kamu hizmetlerinin yaygınlaştırılması, alkolün ülkemize, toplumumuza ve bireylerimize toplam somut maliyeti ile görünmeyen (soyut) giderlerin önlenmesi ve alkolün zararlarının yaygınlık ve derinliğinin azaltılması için bilimsel, teknik ve ekonomik değerlendirmelerin ışığında alkol kontrolü önlemlerinin geliştirilmesine sivil inisiyatif olarak katkıda bulunulmasıdır.